Tan û Farqînî: Bi xebatên rêxistinbûyînî wê kurdî bikaribe bijî

img

STENBOL - Zimanzan Zana Farqînî û Samî Tan, anîn ziman ku pêşketina zimanê Kurdî û têkoşîna demokratîk bi awyaekî pararlel bi hev re dimeşin û gotin, ji bo kurdî winda nebe û pêş bikeve pêdivî bi xebatên rêxistinbûyî heye. 

Li Tirkiyeyê, piştî têkoşîna gelê kurd a ji bo zimanê kurdî bibe zimanê perwerdehiyê, Wezareta perwerdehiyê ya Neteweyî kurdî daxilî nav mufredata perwerdehiyê kriibû. Lê belê ji ber pergala vê yekê baş nehat xebitandin, rêjeya dersên bi kurdî ne pir e. Zimanzan Zana FArqînî û Samî Tan, ji bo zîndekirina zimanê kurdî bal kişandin tiştên divê li dijî feraseta tekparêz bên kirin. 
 
Samî Tan, bilêv kir ku dewlet bi tu awayî pêşketina zimanê kurdî naxwaze û ji bo vê heta jê tê dixwaze marjînal be û got: "Ji ber li fakulte û enstîtuyan akademîsyenên xwedî feraseteke demokratîk cih digirin, armnaca dewletê ew e ku wan belav bike." Tan, destnîşan kir ku wê zext ûz oriyên li ser zimanê kurdî jî bi têkoşîneke demokratîk a gelê kurd biguherin û got: "Ev bi helwest û awayê rêxistinbûyîna derdorên demokratîk ên Tirkiyeyê ve girêdayî ye. Helbet, li vir berxwedana gelê kurd wê diyarker be." Tan, anî ziman ku wê kurdî jî bi destkeftiyên di qada têkoşîna siyasî de bi awayekî paralel pêş ve bikeve û ji bo vê jî divê tevgera kurd hîn bêtir kurdî daxilî nav rojeva xwe bike û ji bo vê pêdivî bi plansaziyekê heye. 
 
PÊDIVÎ BI XEBATAN HEYE 
 
Tan, got: "Bi rêya sazî û dezgehên sivîl û demokratîk, pêdivî bi plansaziyeke ku aktorên siyasî jî daxilî wê bibin heye. Li gor rewşê pêdivî bi xebatên wade dirêj û kurt heye. Ev yek li tevahiya cîhanê bi vî awayî pêk hatiye. Li gelek welatan ev rewş bi pşengiya dewletan yanî bi destekên dewletan pêş ketiye, lê mixabin li Tirkiyeyê konjuktureke bi vî rengî tune ye. Heta şert û mercên guncav pêk bê, divê xebatên ku xwe dispêrin gel pêk bên." 
 
GAVIN TÊN AVÊTIN NE SAMÎMÎ NE 
 
Zana Farqînî jî, destnîşan kir ku di pêvajoya diyalogê de hin gav hatine avêtin lê gava pêvajo guheriye ev yek pêk nehatiye û got, gavên hatine avatin jî ne samîmî bûne. Farqînî, bilêv kir ku îfadeya "Li Tirkiyeyê zimanê zindî" îfadeyeke bifikar e û got: "Zimanê zindî çi bû? Di qanûnên berê de hebû; Wekî zarava û zimanê ku welatiyên tirk di jiyana xwe ya rojane de bi kar tînin, dihat pênasekirin. Gava em li van binavkirin û tabîran mêze dikin, tê dîtin ku a rast ne ku maf tê radestkirin, tenê li hemberî têkoşînê ji bo gavavêtina bi paş û ewarekirina gel e. Pênasekirin wekî ziman û zaravyê mehelî, bêcidiyetî ye. Ev yek bi armanceke siyasî tê kirin û di bin wê de mantiqa ku roj bê em dikarin rê li ber bigirin heye. Difikirin, em ê bi awayekî hêsan û erzan çawa bigirin. Bi rastî jî ger hikûmet û dewlet samîmî bin, serî li rêyên wisa nedidan û wê heqê gel radestî gel bikirana." 
 
Farqînî, bilêv kir ku gavin der barê kurdî bên avêtin, giêrdayî pirsgirêka kurd in û got: "Ev mesele, meseleya nasnameyê ye. Heta polîtîkayên ku vî zimanî qedexe dikin û asîmlasiyonê li gel ferz dikin bi dawî nebin, çi gavên bên avêtin wê ne samîmî bin. Ji xwe qewimîn û geşedanên dawî delîla vê yekê ne." 
 
'ZIMANÊ NIFŞÊ NÛ TIRKÎ YE' 
 
Farqînî, destnîşan kir ku divê li hemberî feraseta qedexeker û tekparêz têkoşîn hebe û got: "Ji bo pêşketina maf û azadiyan, pêdivî bi pêşketina daxwazan jî heye. Ji xwe aşkere ye ku qanûnên ji dema avakirina komarê heta niha pêk tên bi kêrî tiştekî nayên. Divê ev qanûn bên guherandin. Di serî de kurd û bi giştî jî gelên din ên ziman û nasnameyên wan hatine qedexekirin, divê li hemû qadên jiyanê ziman û çanda xwe zînde bikin. Divê em tenê hêvî ji dewletê nekin, ji xwe dewlet xwedî feraseteke tekparêz e. An jê em ê nikaribin rê li ber polîtîkayên asîmlasiyonê bigirin. Her ku asta perwerdehiyê zêde dibe asîmlasiyon jî zêde dibe. Nifşê nî bi zimanê xwe mezin nabe, zimanê nifşê nû tirkî ye. Bi xebatên rêxistinbûyî wê rê li ber van pêkanînan bê girtin. Çi nivîskî çi jî dîtbarî, çi dibe bila bibe divê li hemû qadên jiyanê kurdî berbelav bibe." 

Sernavên din

20:35 Çekya firotina sîlehan a Tirkiyeyê rawestand
20:15 QSD’ê bîlançoya şer a 14’ê Cotmehê eşkere kir
19:49 Nûçegihanê ANHA'yê û 5 sivîlên jiyana xwe ji dest dabûn hatin veşartin
19:35 Xebatkarê Yenî Yaşamê Aslan hat binçavkirin
18:50 Surucu: Polîsan ketina Pirsûsê li wekîlên HDP'ê qedexe kiriye
17:54 Xwendekarên Efrînê: Êrîşên li dijî Bakurê Sûriyeyê şermezar kirin
17:43 Vaye hefs û kampa DAIŞ’iyên jê reviyan
17:21 HDP çû serdena Serê Kaniyê û Nisêbînê
17:07 'Ên li dijî êrîşan deng dernexin şîrikê sûc in’
17:06 Parêzerên Hewlêrê: Êrîşên Tirkiyeyê sûcê şer e
17:01 Barzanî: Eger Tirkiye Rojava dagir bike, dê berê xwe bide Başûr
16:54 Gefên kuştinê li siyasetmedarên kurd ên binçavan de tê xwarin
16:43 Rojnameger Bagdu li ser gora wî bibîr anîn
16:43 CPJ êrîşa Tirkiyê ya li ser rojnamegeran şermezar kir
16:23 Aldar Xelîl: Ev ne tifaqe, tenê li dijî parçebûn û dagirkirina sînorê Sûriyê peyman e
15:38 Hunermendan li dijî şer kampanya da destpêkirin: Şer bidin rawestandin!
15:38 Kurtulan: Ev dagirkerî ye
15:28 ÎHD, TÎHV, SES, MTO û Baroya Amedê li Nisêbînê ne: Divê şer demildest rawest e
15:20 Tê xwestin gundên li ser sînorê Kobanê bên valakirin
15:02 Dolar li hemberî TL zêde bû: Ji 5.89'an derket 5.93'an
14:49 Li Amedê qeza çêbû: 2 kes mirin û 4 kes birîndar bûn
14:34 Berdevkê Kremlîn: Em naxwazin li îhtîmala pevçûnê jî bifikirin
14:30 Parêzerên li Hewlêrê: Êrîşên Tirkiyeyê sûcê şer e
14:10 Hevserokên jin: Jin ji dagirkerî û şer re dibêjin na
14:09 Kesê jina ciwan tacîz kir hat binçavkirin
13:51 Polîsan mudaxileyî daxuyaniya li Cizîrê kir: Lêdan û binçavkirin
13:46 Eskerên artêşa Sûriyê li rêya M4 hatin bicihkirin
13:18 Rojnamevan Hesen Reşo yê li Serêkaniyê birîndar bû jiyana xwe ji dest da
13:15 Şêniyên li sînorê Kobanê: Tehdîtek û êrîşek ji Rojava nehatiye
12:39 Ciwanê ji kar hat avêtin xwest întîxar bike
12:35 Rewşenbirên Firansî ji hikûmeta Firansayê xwestin bibe înîsiyatif
12:19 Polîsan deriyê Avahiya HDP’ê ya Bajêr girtin
12:14 Dr. Îpekyuz: Şer ji bo tenduristiya gel pirsgirêk e
12:06 Welatiyên Serê Kaniyê yên koç kirin: Li dijî şer derketin sûc e!
12:01 Ekolojist Barka: Şer sûcê li dijî mirovahî û xwezayê ye
11:55 Cenazeyê Bayhan ê cîsmek teqemenî di destê wî de teqiya hat veşartin
11:40 Çalakiyên protestoyî yên li dijî êrişên Tirkiye li gelek welatên cîhanê didomin
11:39 Çiyayê Cûdî yê li sîvîlan hat qedexekirin di şewit e
10:47 Li Amedê gelek kes hatin binçavkirin
10:16 Jinên Îzmîrî: Bi israr em ê bêjin aştî
09:55 ‘Beyî ku kuştin zêdebibe bila operasyon rawestin'
09:35 Tank û topan sewqî sînorê Cizîrê dikin
09:19 Aborînas Sonmez: Gefa Amerîkayê jî bandorê li aboriyê kir
09:19 Dayikên Aştiyê: Ji mirina zarokan re bêdeng nemînin
09:18 Ji Antalyayê berteka êrîşa: Erdogan ji kurdan çi dixwaze?
09:18 Keskîn ê di êrîşa DAIŞ'ê de birîndar bû: Feraseta Hêzên Navdewletî wê DAÎŞ'ê ji nûve zindî bike
09:18 Berteka li dijî êrîşê: Heke wiha bidome dê DAIŞ dîsa zindî bibe
09:17 Hevseroka Odeya Bijîşkan a Mêrdînê Etem: Bedela vî şerî wê giran be
09:13 Siyasetmedarên bertek nîşanî êrîşê dan: Êrîş dagirkerî ye
09:12 Nisêbînî li dijî Erdogan bi bertek in: Bila ev şer bi dawî bibe
09:11 Banga ‘maseya krîzê’ li Nisêbîniyan hat kirin
09:00 ROJEVA 14'Ê COTMEHA 2019'AN
13/10/2019
23:38 Tirkiyeyê tang û qomando sewqî sînor kir
23:02 Rûsya: Em bang li hemû aliyan dikin kudawî li bobelata bakurê Sûriyeyê bînin
22:47 Li Kaniya Xezalan 'Artêşa Neteweyî ya Sûriyeyê' tûr davêje
22:46 Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê: Me bi rêveberiya Şamê re li hev kir
21:42 Macron: Divê êrîşa Tirkiyeyê raweste
21:41 SANA: Artêşa Sûriyeyê ber bi bakur ve ket nav tevgerê
20:43 Li gundên Silopya û Cizîrê jî ji bo 3 rojan navber dan perwerdehiyê
20:17 Hevserokê Komîteya Parastinê yê Herêma Firatê: Me bi Rûsya û Rejîma Sûriyeyê re li hev kir
18:09 Merkel banga operasyonê rawestînin kir
17:37 Wezîrê Parastinê yê Amerîkayê: Em bi temamî ji Sûriyeyê vedikişin
17:35 Nûçegîhanê ANHA Seed Ehmed di êrîşê de jiyana xwe ji dest da
17:12 Walîtiya Şirnexê bejahiya Şirnexê tev weke 'Herêma Ewlehiya Taybet' îlan kir
16:52 ‘Ya sincî parastina aştiyê ye'
16:41 Nûçegihanê ANHA Mehmed Ekîncî li Serêkaniyê birîndar bû
16:29 Polîsan xwest siyasetmedar neçin partiyê
16:18 Êrîşî karwana çû Serêkaniyê kirin: 11 kesan jiyana xwe ji dest dan, 74 kes birîndar bûn
16:15 Platforma Jinan a Enqereyê: Em nabin perçeyê plana şer
16:15 Polisan êrîş bir ser bernameyê HDP'ê û gelek kes binçav kirin
16:05 Polisan li Edeneyê şermezarkirina şer asteng kir
16:03 Surucu: DAIŞ ji nû ve zindî dibe
15:45 Rojnameger: Ev ne operasyon e, Şer e
15:45 Leşkeran bi darê zorê ala tirk li şîna kesên li Nisêbînê jiyana xwe ji dest dabûn daleqandin!
15:44 Ji 52 kesên li Nisêbînê birîndar bûn 8 jê anîn Amedê
15:27 Li Ceyhanê HDP’iyek hat girtin
15:00 Polîsan mudaxileyî meşa malbatên TAYAD’î kirin: 6 kes hatin binçvkirin
14:32 Wekîlê Serokê Meclisê Sancar: Tiştekî ji me vedişêrin heye
13:54 Li Colemêrgê îlana ‘herêma ewlekariya taybet’
13:53 Piştî êrîşa TSK'ê 895 DAIŞ'î ji girtîgeha Eyn Îsayê reviyan
13:42 TJA: Kuştina Hevrîn Xelef sûcê şer e
13:41 Nobeta Dmokrasiyê dîsa hat astengkirin
13:27 Ji NY'yê hişyariya Sûriyeyê: Sivîl bi koçberbûnê re rû bi rû ne
13:03 Siyasetmedar: Ev dagirkerî ye
13:02 Çalakiya dostên kurdan sefera THY'ê betal kir
12:47 Tosûn ê ji ber ku bi Kurdî axivîbû hat linçkirin, jiyana xwe ji dest da
12:14 Kampa koçberan a Tirkiyeyê bombebaran kir tê valekirin
11:50 Welatiyên Sînorê Rihayê: Em li welatê xwe bûn penaber
11:39 Eşîrên Ereban li gel QSD’ê ne
11:36 Tirkiye ji bo ku bikeve gundên rojavayê Kobanê pireke seyar bir Cerablûsê
11:16 Topa Hewanê li Kaniya Xezalan ket
11:12 PYD: Em banga YNK'ê ya ji bo yekîtiya Kurd erênî dibînin
11:10 Koçyîgît: Yên aştiyê dixwazin divê bi qasî yên şer dixwazin wêrek bin
11:09 Li Şirnexê 3 kesan binçav kirin
11:08 Tabûra Ermeniyan: Dixwazin salên 1915’an dubare bikin
10:55 Ji partiyên kurd banga yekitiya neteweyî
10:36 Ciwan Haco ji bo Bakurê Sûriyeyê bang kir: Bi berxwedana Kurdan re rabin
10:04 Li Mêrdîn û Riha ji ber ‘operayonê’ navber dan perwerdehiyê
09:42 Tekane daxwaza malbata rojnameger Kadrî Bagdu edalet e
09:41 Ehsan Şerîatî êrîşa eskerî ya Tirkiye li dijî Rojava şermezar kir